Interne golven bij Paal 13 op Texel

won-3

Voor wie komende zomer een kalme zee in gaat: blijf eens een paar minuten stilstaan. Grote kans dat je temperatuurverschillen in het zeewater voelt. Niet alleen tussen boven- en onderkant van je lichaam, maar ook in de tijd. Het lijkt of er langzaam 'bellen' warm- en koud water voorbij komen.

Uit recente NIOZ-metingen bij Paal 13 op het Texelse strand is gebleken (publicatie in PloS ONE, 05 maart 2012) dat deze veranderingen in watertemperatuur in feite 'interne golven' en fronten zijn, die normaal op veel grotere schaal in de diepe oceaan voorkomen. Interne golven zijn golven binnen in de oceaan die nauwelijks waar te nemen zijn aan het oppervlak. Tot voor kort werd gedacht dat zulke golven niet kunnen voorkomen bij het strand, omdat daar oppervlaktegolven en getijstroming te sterk zouden zijn.

De recente metingen zijn gedaan met super-nauwkeurige temperatuur-sensoren die op het NIOZ ontwikkeld zijn door Martin Laan, Dirk-Jurjen Buijsman, John Cluderay, Johan van Heerwaarden, Edwin Keijzer en Roel Bakker. Normaal worden deze instrumenten gebruikt door fysisch oceanografen Hans van Haren en Louis Gostiaux om enorme interne golven te bestuderen in de diepzee. De metingen bij Paal 13 laten echter zien dat tijdens kalm weer dezelfde fenomenen bestaan in ondiepe zeeën als in de oceaan. Maar dan 100-maal kleiner, hetgeen suggereert dat interne golven in feite een fractale wereld (wiskundige beschrijving van dezelfde vormen op schalen van groot naar klein) vormen.

Deze nieuwe metingen geven meer inzicht in de verspreiding van stoffen, op het strand maar vooral ook in de diepzee. Interne golven kunnen namelijk net als oppervlakte golven breken. Daardoor zijn ze de belangrijkste oorzaak van turbulente menging en dus van verspreiding van stoffen in de diepzee.

Voor de badgasten: de metingen bij Paal 13 hebben laten zien dat een menselijk lichaam heel goed temperatuurverschillen van één graad Celsius kan voelen. Dus als het onderin 'koud' aanvoelt, niet schrikken want het water is slechts een graadje kouder dan bovenin.

Hans van Haren, fysisch oceanograaf, Koninklijk NIOZ

Norbert Dankers Erik van Dijk Norbert Dankers Foto is gemaakt door:  Bruno Ens,  Sovon.

In het voetspoor van WaLTER

© 2011 WaLTER project | Ontwerp: NIOZ | Techniek: EN/OF ontwerp & communicatie